İlk bilgisayar deneyimi: fare ve klavyeyi basamak basamak öğreten oyunlar
Fare kullanmayı öğreten oyunlar arıyorsan kısa cevap şu: tek bir oyun yerine bir sıra kur. Önce durağan bir hedefe tıklamak, sonra hareket eden bir şeye tıklamak, ardından bir nesneyi tutup başka yere bırakmak, sonra tuşu basılı tutarak çizmek, en son da ok tuşlarıyla bir şeyi yönetmek. Aşağıdaki sekiz oyun bu sırayla dizildi. Her biri bir öncekinin üstüne tek bir yeni hareket ekliyor, böylece çocuk aynı anda iki yeni şeyle uğraşmıyor.
Dört beceri, dört basamak
Yetişkin için fare tek bir alet gibi görünür, ama ilk kez kullanan çocuk için birbirinden ayrı dört iş var:
- Tıklamak: imleci hedefe götürüp elini oynatmadan tek bir kez basmak. Zor kısmı, basarken farenin kaymaması.
- Sürükle-bırak: nesneyi tutmak, düğmeyi bırakmadan taşımak ve doğru yerde bırakmak. Burada el hem basılı tutuyor hem hareket ediyor.
- Basılı tutup çizmek: düğmeyi uzun süre bırakmadan imleci bir yol boyunca gezdirmek. Sürükle-bırakın uzun ve kesintisiz hali.
- Ok tuşları: gözü ekranda tutarken parmağı doğru tuşa götürmek. Fareden tamamen ayrı bir beceri ve çoğu çocuk için en son gelen.
Bir basamakta takılan çocuğu bir sonrakine geçirmek genellikle ikisini birden zorlaştırır. Takılma olursa bir geri dön.
Yaşa göre pratik öneriler
Yaşlar kaba bir yol haritası; asıl ölçü çocuğun eli. Fareyi rahat tutabiliyorsa yaşı küçük olsa da başlayabilir.
3-4 yaş: dokunmatikten fareye geçiş
Bu yaştaki çocuklar çoğu zaman ekrana dokunmayı bilir ama fareyi hiç tutmamıştır. Aynı oyunu önce tablette dokunarak, sonra bilgisayarda fareyle oynatmak geçişi yumuşatır; çocuk kuralı zaten bildiği için yalnızca yeni alete odaklanır. İlk günlerde yalnızca tıklama basamağında kal.
5-6 yaş: sürükle-bırak ve basılı tutma
Tıklama oturduysa sürükle-bırak zamanı. Yanlış yere bırakılan nesnenin geri geldiği, oyunun bitmediği oyunları seç. Parmaklar düğmeyi uzun süre basılı tutmaya alıştığında boyama gibi kesintisiz hareket isteyen oyunlar da açılır.
7 yaş ve üstü: ok tuşları ve zamanlama
Ok tuşları hem klavyede doğru tuşu bulmayı hem de ekrandaki olaya zamanında tepki vermeyi istiyor. İki tuşla başlayıp dört tuşa geçmek mantıklı. Tuşların ne işe yaradığını çocuğa göstermek istersen oyun kontrolleri sözlüğü iyi bir başvuru kaynağı.
Basamak basamak oyun önerileri
1. Tek tık: Balon Patlatma Klasik
Balon Patlatma Klasik fareyi hareket ettirerek nişan çizgisini yönlendirmeyi ve sol tıkla tek bir atış yapmayı istiyor. Nişan çizgisi balonun nereye gideceğini atıştan önce gösteriyor; çocuk önce fareyi oynatıp çizgiyi yerleştiriyor, sonra elini sabit tutup basıyor. Hareket ile tıklamanın ayrı iki adım olması, ilk alıştırma için tam aranan şey. Hedef, aynı renkten üç balonu birleştirmek.
2. Hareketli hedefe tık: Karıncaları Yakala
Karıncaları Yakala aynı tıklamayı bu kez hareket eden bir hedefe yaptırıyor. Karıncalar ekranın kenarından girip karşıya yürüyor; her birine tıklamak gerekiyor. Aralarındaki kırmızı karınca tuzak, ona tıklayınca oyun bitiyor. Bu da ikinci bir beceri kazandırıyor: tıklamadan önce durup bakmak. Oyun ilerledikçe karıncalar hızlandığı için ilk turlar kısa sürebilir, sorun değil.
3. İlk sürükle-bırak: Çöp Ayırma
Çöp Ayırma sürükle-bırakın en affedici hali: çöpü tut, doğru kutunun üstüne götür, bırak. Yanlış kutuya bıraktığında çöp geri geliyor ve yeniden deneniyor. Kutuların üstündeki simgeler ipucu veriyor. Fareyi basılı tutarken taşımak ilk seferde zorsa, çocuğun elinin üstüne kendi elini koyup birkaç kez birlikte yapın.
4. Hassas sürükle-bırak: Ejderha Yapboz
Ejderha Yapboz aynı hareketi daha küçük hedeflerle istiyor. On iki resim ve üç zorluk var: 25, 49 ve 100 parça. Parça doğru yere yaklaşınca kendiliğinden oturuyor, bu da tam isabet gerektirmediği için cesaret veriyor. Yeni başlayan için 25 parça yeterli. Yapboz taktikleri için yapboz ipuçları yazısına bakabilirsin.
5. Basılı tutup çizmek: Boya Kovası
Boya Kovası fareyi basılı tutup kovayı ekranda gezdirmeyi istiyor; kovanın geçtiği her yer boyanıyor. Soluk şablonu takip edince resim ortaya çıkıyor. Kovayı hızlı çekince iz inceliyor, yavaş gidince dolgu kalınlaşıyor; çocuk hızını kendisi ayarlamayı böyle öğreniyor. Süre baskısı yok, silme de yok: yanlış yer boyanırsa bölüm baştan açılıyor.
6. Fareden klavyeye köprü: Köpek Maması Yakalama
Köpek Maması Yakalama geçiş oyunu. Ekranın altındaki kabı ister fareyle sürükleyerek, ister Sol ve Sağ ok tuşlarıyla (ya da A ve D ile) kaydırabiliyorsun. Önce fareyle oynat, sonra aynı oyunu ok tuşlarıyla dene. Kural aynı kaldığı için çocuk yalnızca tuşa odaklanıyor. Çorap puan kaybettiriyor, bomba oyunu bitiriyor.
7. İki ok tuşu: Tuğla Kırma Klasik
Tuğla Kırma Klasik de iki yönlü: palet yalnızca sağa ve sola gidiyor, Sol ve Sağ ok tuşlarıyla ya da fareyle yönetiliyor. Farkı, topun nereye düşeceğini önceden tahmin etmeyi istemesi. Top paletin altına düşerse tur bitiyor. Ok tuşlarının zamanlamayla birleştiği ilk oyun olarak iyi bir ara basamak.
8. Dört ok tuşu: Yılan Oyunu
Son basamak Yılan Oyunu: dört ok tuşuyla yılanın yönünü değiştiriyorsun. Her yem yılanı uzatıyor, duvara ya da kendi kuyruğuna çarpınca oyun bitiyor. Burada fare hiç yok; çocuk gözünü ekrandan ayırmadan dört tuşu bulmayı öğreniyor. Aynı türde başka seçenekler için yılan oyunları sayfasına bakabilirsin.
Masa başı, süre ve donanım notları
Küçük bir el için yetişkin faresi büyük gelir; mümkünse küçük boy bir fare kullan. Dizüstü bilgisayarın dokunmatik yüzeyi (touchpad) sürükle-bırakı zorlaştırır, çünkü aynı anda bastırıp kaydırmak gerekir; ilk haftalarda ayrı bir fare işini kolaylaştırır. Sandalye, çocuğun dirseği masayla aynı hizada olacak kadar yüksek olsun.
Oturumları kısa tut ve her gün yeni bir basamağa geçmeye çalışma. Bir basamak birkaç gün sürebilir. Hangi oyunların küçük yaş için uygun olduğunu genel olarak merak ediyorsan okul öncesi için güvenli tarayıcı oyunları yazısı bu konuyu anlatıyor. Fare rahatladığında harflerle tanışmak için alfabe ve harf öğreten oyunlar iyi bir devam.
Veli kontrol listesi
- Çocuk fareyi avucuyla rahat kavrayabiliyor mu?
- Tıklarken fare kayıyor mu? Kayıyorsa tıklama basamağında biraz daha kal.
- Yanlış yere bıraktığında oyun bitiyor mu? İlk sürükle-bırak için bitirmeyenleri seç.
- Ok tuşlarının yerini gösterdin mi? Tuşlara küçük bir çıkartma yapıştırmak işe yarar.
- Bugün yeni basamak mı, tekrar mı? İkisini aynı gün yapma.
- Oturum süresini başlamadan söyledin mi?
Daha fazla seçenek için çocuk oyunları ve beceri oyunları kategorilerine göz atabilirsin.
Sık sorulan sorular
Telefonda oynamak fare becerisi kazandırır mı?
Bu sekiz oyunun hepsi dokunmatik ekranda da çalışıyor, ama parmakla dokunmak fare kullanmakla aynı şey değil. Oyunun kuralını telefonda öğretip fare pratiğini bilgisayarda yapmak iyi bir yol.
Hangi oyunla başlamalıyız?
Balon Patlatma Klasik ile. Nişan çizgisi sayesinde çocuk önce imleci yerleştiriyor, sonra tek bir tıklama yapıyor; iki hareket birbirine karışmıyor.
Çocuğum sol elini kullanıyor, ne yapmalıyım?
Fareyi klavyenin soluna koy. İşletim sisteminin fare ayarlarından birincil düğmeyi sağ tuşa çevirmek de mümkün; böylece işaret parmağı yine ana düğmeye gelir.
Ok tuşlarına ne zaman geçmeliyiz?
Sürükle-bırak ve basılı tutma rahatladığında. Köpek Maması Yakalama'yı önce fareyle, sonra ok tuşlarıyla oynatmak geçişi kolaylaştırır.